Zagadnienie sprzedaży udziałów przez fundację rodzinną należy do najczęściej wyszukiwanych tematów związanych z tą instytucją. Nic dziwnego. Jest to bowiem jedna z najczęściej podnoszonych przez przedsiębiorców kwestii przy zakładaniu fundacji rodzinnej oraz jej likwidacji. Czy fundacja rodzinna może kupować i sprzedawać udziały oraz akcje? To zagadnienie ma kluczowe znaczenie. Przedsiębiorcy rozważają bowiem nie tylko wykorzystanie fundacji rodzinnej jako narzędzia sukcesji, ale również jako narzędzie do długoterminowego zarządzania majątkiem i prywatny wehikuł inwestycyjny.
Dobra wiadomość jest taka, że fundacja rodzinna może co do zasady nabywać i zbywać udziały, akcje oraz inne instrumenty finansowe. Co więcej, tego rodzaju działalność mieści się w ustawowo dopuszczalnym zakresie aktywności fundacji rodzinnej.
Ten ustawowy zakres to jednocześnie katalog działalności podlegającej zwolnieniu z podatku CIT. Porozmawiajmy zatem o szczegółach.
Czy fundacja rodzinna może sprzedawać udziały?
Tak. Fundacja rodzinna może sprzedawać udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, akcje spółek akcyjnych, papiery wartościowe oraz inne podobne prawa majątkowe. Ustawa o fundacji rodzinnej wprost dopuszcza przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, spółdzielni i innych podmiotów o podobnym charakterze. Fundacja rodzinna jest również uprawniona do nabywania i zbywania papierów wartościowych, instrumentów pochodnych i praw o podobnym charakterze.
Oznacza to, że fundacja rodzinna może nie tylko pasywnie posiadać aktywa. Może również aktywnie dostosowywać swój portfel inwestycyjny do bieżącej sytuacji rynkowej i długoterminowych celów rodziny.
Czy sprzedaż udziałów powoduje utratę preferencji podatkowych?
Sama sprzedaż udziałów lub akcji przez fundację rodzinną co do zasady mieści się w „dozwolonym” zakresie działalności. W praktyce oznacza to, że fundacja rodzinna może dokonywać takich transakcji bez utraty swojego preferencyjnego statusu podatkowego. Mowa tutaj o pełnym zwolnieniu z podatku CIT.
To szczególnie ważne dla przedsiębiorców, którzy chcą sprzedać firmę lub część biznesu i reinwestować uzyskane środki za pośrednictwem fundacji rodzinnej.
Co istotne, zakres tej działalności został również wyłączony z ustawowego zakazu „nabywania mienia jedynie w celu zbycia”. Ustawa bowiem uprawnia do korzystania z ulgi podatkowej w zakresie zbywania mienia, o ile mienie to nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszego zbycia.
Fundacja rodzinna jako prywatny wehikuł inwestycyjny
W praktyce fundacja rodzinna może pełnić funkcję rodzinnego holdingu lub prywatnego wehikułu inwestycyjnego. Po sprzedaży udziałów uzyskane środki pieniężne mogą zostać przeznaczone na zakup nowych aktywów, takich jak nieruchomości, obligacje, jednostki funduszy inwestycyjnych czy kolejne udziały w spółkach.
Dzięki temu fundacja rodzinna pozwala na elastyczne zarządzanie majątkiem oraz budowanie długoterminowej strategii inwestycyjnej dla kolejnych pokoleń.
Dlaczego to rozwiązanie jest tak atrakcyjne?
W tradycyjnym modelu sprzedaż firmy często wiąże się z koniecznością natychmiastowego opodatkowania i późniejszego podziału środków pomiędzy spadkobierców. Fundacja rodzinna pozwala skupić kapitał w jednym podmiocie, reinwestować go i wypłacać świadczenia beneficjentom zgodnie z zasadami określonymi w statucie.
To daje fundatorowi większą kontrolę nad majątkiem i pozwala uniknąć rozdrobnienia rodzinnego kapitału. Ustawa wskazuje przy tym, że beneficjentami mogą być jedynie osoby fizyczne. Co prawda ustawa tego nie wymaga, jednak w praktyce beneficjentami fundacji rodzinnej są najczęściej członkowie rodziny fundatora.
Fundacja rodzinna a długoterminowe inwestowanie
Możliwość swobodnego nabywania i zbywania udziałów oraz akcji sprawia, że fundacja rodzinna jest nie tylko narzędziem sukcesyjnym, ale również efektywnym instrumentem inwestycyjnym. Odpowiednio zaprojektowana struktura pozwala łączyć ochronę majątku, korzyści podatkowe i elastyczne zarządzanie kapitałem.
Dla wielu przedsiębiorców oznacza to możliwość sprzedaży biznesu bez utraty kontroli nad zgromadzonym majątkiem oraz stworzenia trwałego mechanizmu pomnażania rodzinnego kapitału przez kolejne pokolenia. Same dochody ze sprzedaży nie muszą przy tym zostać od razu wypłacone beneficjentom. Statut fundacji rodzinnej może przewidzieć odmienne zasady wypłaty kapitału fundacji rodzinnej. Świadczenia dla beneficjentów można uzależnić od określonych kryteriów. Można również ustalić, by fundacja rodzinna przeznaczała część dochodów na kolejne inwestycje lub by kapitał pozostał w fundacji rodzinnej w celu dalszego pomnażania majątku.
