Jednym z najczęściej zadawanych pytań przez fundatorów jest to, czy rozwód beneficjenta fundacji rodzinnej zagrozi majątkowi zgromadzonemu w fundacji rodzinnej. Obawa jest zrozumiała. Wielu przedsiębiorców buduje firmę przez całe życie. Chcą mieć zatem pewność, że rodzinny kapitał nie zostanie podzielony wskutek osobistych problemów członków rodziny.
Jednocześnie to właśnie w takich sytuacjach fundacja rodzinna pokazuje swoją praktyczną wartość.
Czy majątek fundacji rodzinnej wchodzi do majątku wspólnego małżonków?
Majątek wniesiony do fundacji rodzinnej staje się własnością fundacji rodzinnej jako odrębnej osoby prawnej. Oznacza to, że nie należy już ani do fundatora, ani do beneficjentów. Skoro beneficjent nie jest właścicielem aktywów zgromadzonych w fundacji rodzinnej, to majątek ten nie wchodzi również do majątku wspólnego małżonków.
To jedna z najważniejszych zalet fundacji rodzinnej z perspektywy ochrony rodzinnego kapitału. Udziały w spółkach, nieruchomości czy środki finansowe pozostają w fundacji niezależnie od sytuacji osobistej beneficjentów.
Co ze świadczeniami otrzymywanymi przez beneficjenta?
Odrębną kwestią są świadczenia wypłacane beneficjentowi przez fundację rodzinną. Po ich otrzymaniu środki stają się składnikiem majątku beneficjenta. W zależności od małżeńskiego ustroju majątkowego mogą one w określonych sytuacjach wejść do majątku wspólnego i podlegać podziałowi przy rozwodzie.
Dlatego planując strukturę fundacji rodzinnej, warto również dokładnie przeanalizować zasady i terminy wypłat świadczeń. Odpowiednio skonstruowany statut fundacji rodzinnej oraz zaplanowana sukcesja mogą bowiem ograniczyć ryzyko niepożądanych skutków majątkowych rozwodu.
Beneficjent w fundacji rodzinnej a skutki rozwodu
Uzyskanie statusu beneficjenta następuje na podstawie odpowiedniego postanowienia statutu fundacji rodzinnej. Od tej chwili beneficjent może np. otrzymywać od niej wsparcie finansowe, ale nie uzyskuje automatycznie prawa własności do aktywów znajdujących się w fundacji. Statut może również przewidywać, że beneficjent będzie uprawniony do zasiadania w zgromadzeniu beneficjentów. Prawa i obowiązki beneficjenta są niezbywalne, przy czym nie dotyczy to wierzytelności. Jednocześnie w kwestii „wyjścia z fundacji”, zrzeczenie się uprawnień przez beneficjenta wymaga zachowania formy pisemnej z podpisem notarialnie poświadczonym. Zrzeczenie się wszystkich uprawnień przez beneficjenta jest równoznaczne ze zrzeczeniem się statusu beneficjenta.
To powoduje, że rozwód beneficjenta co do zasady nie wpływa na strukturę właścicielską fundacji rodzinnej ani też na kwestię jej decyzyjności. Dla funkcjonowania fundacji i jej majątku co do zasady nie ma on zatem większego znaczenia. Dla fundatorów z kolei jest to istotny argument przemawiający za wykorzystaniem fundacji rodzinnej w planowaniu sukcesji.
Czy fundacja rodzinna daje pełną ochronę?
Fundacja rodzinna znacząco zwiększa poziom ochrony majątku, ale nie eliminuje wszystkich ryzyk. Kluczowe znaczenie ma treść statutu, sposób ukształtowania praw beneficjentów oraz indywidualna sytuacja rodzinna. W praktyce dobrze zaprojektowana fundacja rodzinna pozwala skutecznie ograniczyć ryzyko, że dorobek budowany przez pokolenia zostanie uszczuplony w wyniku rozwodu członka rodziny.
Dlaczego warto uwzględnić ten aspekt już na etapie planowania?
Rozwody są jednym z najczęstszych powodów niekontrolowanego przepływu majątku poza rodzinę. Intercyza i rozdzielność majątkowa są skutecznymi sposobami ochrony majątku, jednak co do zasady nie mają decydującego znaczenia przy ustalaniu wysokości alimentów. Fundacja rodzinna daje możliwość stworzenia struktury, która chroni kluczowe aktywa i zapewnia ich stabilność niezależnie od osobistych decyzji beneficjentów.
Dla przedsiębiorców myślących długoterminowo fundacja rodzinna jest zatem nie tylko narzędziem sukcesji, lecz także skutecznym sposobem ochrony rodzinnego kapitału przed ryzykami, których nie da się przewidzieć.
