Fundacja rodzinna kojarzy się przede wszystkim z wypłatą świadczeń na rzecz beneficjentów w kontrolowany sposób. W praktyce pojawia się jednak pytanie, czy beneficjent może zrezygnować ze świadczeń w fundacji rodzinnej. Nie każdy beneficjent jest bowiem zainteresowany regularnym otrzymywaniem pieniędzy lub innych korzyści majątkowych.
Czasami wynika to z dobrej sytuacji finansowej. Innym razem przyczyną są względy podatkowe. Bywa również tak, że beneficjent chciałby otrzymać całość należnych mu środków od razu, a nie stopniowo w formie świadczeń. Powstaje więc pytanie: czy beneficjent fundacji rodzinnej może zrezygnować ze świadczeń?
Kwestia jest złożona, ale przejdziemy przez nią krok po kroku.
Czy beneficjent fundacji rodzinnej ma obowiązek przyjmowania świadczeń?
Samo umieszczenie danej osoby w gronie beneficjentów fundacji rodzinnej nie oznacza jeszcze, że musi ona korzystać z przysługujących jej uprawnień. W praktyce beneficjent może nie być zainteresowany otrzymywaniem środków pieniężnych lub innych świadczeń przewidzianych przez fundatora.
Odpowiedź na pytanie, czy beneficjent może złożyć oświadczenie o rezygnacji ze świadczeń w fundacji rodzinnej, jest zatem twierdząca. Należy bowiem zauważyć, że uczestnictwo w fundacji rodzinnej stanowi prawo, a nie obowiązek.
Beneficjent może zrzec się konkretnych uprawnień. Musi jednak zachować formę pisemną z podpisem notarialnie poświadczonym. Jeżeli nie dochowa tej formy, czynność będzie nieważna.
Dlaczego beneficjent fundacji rodzinnej rezygnuje ze świadczeń?
Na początek przyjmijmy bardziej pokojowy wariant. Może się zdarzyć, że beneficjent posiada własny majątek. Może również prowadzić dobrze prosperującą działalność gospodarczą. Czasami po prostu uznaje, że środki powinny pozostać w fundacji rodzinnej i służyć realizacji długoterminowych celów rodziny.
Niektórzy beneficjenci chcą pozostawić większą część majątku młodszemu pokoleniu. Inni obawiają się konsekwencji podatkowych. Zdarza się również, że nie chcą wpływać na swoją sytuację majątkową oraz relacje majątkowe z małżonkiem.
W rodzinach przedsiębiorców często spotyka się również sytuacje, w których dzieci fundatora osiągnęły już niezależność finansową. Nie odczuwają wtedy potrzeby korzystania z majątku zgromadzonego w fundacji rodzinnej.
Zdarza się także, że decyzja ma podłoże emocjonalne. Mowa tutaj m.in. niestety np. o sytuacjach „nie chcę mieć z Tobą nic wspólnego”.
Czy rezygnacja ze świadczeń oznacza utratę statusu beneficjenta fundacji rodzinnej?
Niekoniecznie. Rezygnacja z konkretnego świadczenia nie musi oznaczać rezygnacji ze statusu beneficjenta. W wielu przypadkach beneficjent nadal pozostaje osobą uprawnioną do innych świadczeń. Po prostu nie korzysta z określonych uprawnień.
Znaczenie mają tutaj zarówno postanowienia statutu fundacji rodzinnej, jak i przepisy ustawy. Fundator może przewidzieć różne mechanizmy dotyczące niewykorzystanych świadczeń. Może również określić, co stanie się ze środkami, których fundacja rodzinna nie wypłaciła.
Warto jednak pamiętać, że zrzeczenie się wszystkich uprawnień jest czymś więcej niż rezygnacją z pojedynczego świadczenia. Ustawa traktuje takie działanie jako zrzeczenie się statusu beneficjenta fundacji rodzinnej.
Co dzieje się ze świadczeniem, gdy beneficjent fundacji rodzinnej z niego rezygnuje?
Jeżeli fundacja rodzinna nie wypłaca świadczeń, środki pozostają w jej majątku. Fundacja rodzinna może przeznaczyć je na dalsze inwestycje. Może również wykorzystać je do realizacji swoich celów statutowych lub przyszłych świadczeń dla innych beneficjentów.
Co istotne, niewypłacone świadczenie stanowi w bilansie fundacji rodzinnej zobowiązanie wobec beneficjenta. Jeżeli statut nie przewiduje innych zasad, beneficjent będzie mógł odebrać takie świadczenie w przyszłości.
Dlaczego warto uregulować rezygnację ze świadczeń w statucie fundacji rodzinnej?
Jednym z najczęściej pomijanych elementów samodzielnego projektowania statutu fundacji rodzinnej jest ryzyko związane ze świadczeniami. Dotyczy to między innymi sytuacji, w których beneficjent nie chce korzystać z przysługujących mu świadczeń. Podobny problem pojawia się wtedy, gdy chce opuścić fundację rodzinną. Ryzyko powstaje również wtedy, gdy po zarejestrowaniu fundacji rodzinnej dochodzi do konfliktu pomiędzy beneficjentami. W takich sytuacjach, jeśli statut nie reguluje danej kwestii, zastosowanie znajdą przepisy ustawy, które nie zawsze odpowiadają intencjom fundatora.
Tymczasem odpowiednie postanowienia statutowe mogą znacząco ograniczyć ryzyko sporów i niejasności w przyszłości. Dobrze przygotowany statut powinien zatem określać nie tylko sposób wypłaty świadczeń. Powinien również regulować zasady postępowania w przypadku ich odrzucenia, czasowego zawieszenia lub rezygnacji przez beneficjenta.
Czy beneficjent może zrezygnować ze świadczeń w fundacji rodzinnej? Podsumowanie
Fundacja rodzinna nie jest mechanizmem automatycznego przekazywania pieniędzy. Stanowi elastyczną strukturę prawną. Pozwala dostosować sposób korzystania z majątku do potrzeb poszczególnych członków rodziny.
Beneficjent fundacji rodzinnej może nie tylko otrzymywać świadczenia, ale również świadomie z nich rezygnować. Odpowiedź na pytanie, czy beneficjent może zrezygnować ze świadczeń w fundacji rodzinnej, jest więc twierdząca.
Skutki takiej decyzji zależą jednak od zakresu rezygnacji, postanowień statutu oraz przepisów ustawy. W wielu przypadkach decyzja o rezygnacji ze świadczeń staje się elementem szerszej strategii zarządzania majątkiem rodzinnym. Z tego względu każdorazowo warto przeanalizować jej konsekwencje prawne, podatkowe i majątkowe.
